Pogadajmy jak kobieta z kobietą. Albo jak kobieta z ginekologiem, bo zamierzam Wam dziś zapytać o wiek Waszej pierwszej miesiączki. Nie dla jakiejś chorej ciekawości, ale dlatego, że ta data wpływa na nasze zdrowie a nawet na przebieg całego życia. Właściwie ten tekst dotyczy tych z Was, które zaczęły dojrzewać wcześniej od rówieśniczek, albo później od nich – wtedy różnice i wpływ tego wydarzenia są największe.

Pierwsza miesiączka to najbardziej oczywisty znak, że dziewczynka dojrzewa. Ale ten proces zaczyna się wcześniej (najczęściej ok. 2 lata wcześniej), od zmian kształtu piersi. Jeśli dobrze pamiętacie ten moment swojego życia, pewnie kojarzycie wszystkie skomplikowane emocje, jakie mu towarzyszą. Pół biedy, jeśli jednocześnie przechodzą to rówieśniczki – wtedy zawsze jest z kim wymienić się doświadczeniami, zyskuje się też pewność, że to co się z nami dzieje, jest normalne. Problem zaczyna się, gdy odstajemy od ich grupy, bo oznaki dojrzewania widoczne są u nas dużo wcześniej albo później niż u reszty. Z psychologicznego punktu widzenia najlepiej jest być bliżej średniej, bo takie odstawanie może mieć swoje dalekosiężne konsekwencje…


 

Jeśli zaczęłaś dojrzewać wcześniej, niż wszyscy…

 

przedwczesne dojrzewanie skutki

Podczas gdy Twoje rówieśniczki wyglądały jeszcze jak dziewczynki, Ty mogłaś już być uznana za nastolatkę lub nawet młodą kobietę. Niestety, najczęściej nie szło to w parze z emocjonalną dojrzałością i gotowością na te zmiany, zwłaszcza jeśli nie miałaś dobrego kontaktu z rodzicami, albo brakowało im wiedzy czy wyczucia. Przez Twój zmieniony wygląd mogłaś być traktowana jako bardziej dorosła, niż w rzeczywistości byłaś – jeśli więc miałaś 12 lat i wyglądałaś na 17, ludzie mogli oczekiwać, żebyś zachowywała się jak 17-latka. To mogło rodzić poczucie buntu, niepewności, albo zabrać Ci część dziecięcej spontaniczności.

W szkole Twoje wczesne dojrzewanie mogło przysporzyć Ci albo popularności i pozycji osoby bardziej doświadczonej, albo wręcz przeciwnie – było powodem prześladowań. Jedno jest pewne – na pewno nie pozostawałaś niezauważona. Mimo wszystko, mogłaś czuć się trochę samotna wśród rówieśników, nawet wtedy gdy Cię podziwiali – przechodziłaś w końcu hormonalne zmiany, wpływające na Twój nastrój i uczucia, których oni jeszcze nie rozumieli. Nie mówiąc już o zmianach w wyglądzie – na pewno spotkałaś się z komentarzami na temat Twoich piersi czy okrąglejszej figury. W najgorszym przypadku mogło to sprawić, że zaczęłaś jej nienawidzić i chciałaś się odchudzać lub zaczęłaś ubierać się tak, by to ukryć.

Być może interesowali się Tobą starsi chłopcy, co mogło rodzić zazdrość albo powodować powstawanie plotek na Twój temat – np. że jesteś łatwa, że przeżyłaś już swój pierwszy raz, itp. Niezależnie od tego, jak dobrze sobie z tym radziłaś, na pewno zostawiło to w Tobie ślady. Jeśli wcześnie weszłaś w związek z kimś starszym, jest prawdopodobne, że dużo wcześniej niż inni spróbowałaś też alkoholu, narkotyków czy seksu, z wszystkimi idącymi za tym konsekwencjami na przyszłość (niektóre z tendencji do nałogów mogły u Ciebie pozostać do dziś). Prawdopodobnie Twoi rodzice lub nauczyciele zwracali wtedy uwagę na to, że sprawiasz problemy wychowawcze i mieli do Ciebie wiele pretensji, często wchodziłaś z nimi w konflikty (chyba, że dobrze się kryłaś).

Takie doświadczenia mogły mieć dwojakie konsekwencje. ALBO zdobyłaś dzięki temu cenne umiejętności komunikacji i odnajdywania się w grupie, a potem lepiej radziłaś sobie z problemami wczesnej dorosłości, ALBO pogubiłaś się w tych szybkich zmianach, przez co wpadłaś w jakieś tarapaty, dawałaś sobą manipulować starszym znajomym lub chłopakom, zebrałaś złe skojarzenia na temat związków, czy nawet wpadłaś w stany depresyjne.

Według statystyk, wczesne dojrzewanie, które przebiega problematycznie i podczas którego dziewczynka nie ma żadnego wsparcia, może też prowadzić do takich dalekosiężnych skutków jak przedwczesne macierzyństwo, poprzestanie na niższym szczeblu edukacji, niżej płatna praca.


 

 

Jeśli zaczęłaś dojrzewać później niż wszyscy… 

 

skutki późnego dojrzewania

Jeśli  przed 13 rokiem życia nie zaczęły Ci rosnąć piersi, albo miesiączka nie pojawiła się do 16 roku życia, znalazłaś się w grupie późno dojrzewających.

Zapewne nie sprawiałaś rodzicom wielu problemów i byłaś dość spokojną nastolatką. Wobec tego mogli myśleć, że wszystko z Tobą ok i nie domyślać się, że w środku przeżywasz mały koszmar, związany z wyobcowaniem w swoim środowisku. W końcu w pewnym momencie wszystkie Twoje rówieśniczki zaczęły nosić staniki i zgłaszać na wf-ie niedysponowanie, a Ty nie mogłaś z nimi o tym porozmawiać, bo nic o tym jeszcze nie widziałaś. Kiedy patrzyłaś na swoje wciąż dziecięce ciało, zastanawiałaś się, co jest z Tobą nie tak i kiedy wreszcie to wszystko zacznie się u Ciebie.

Pewnie nie raz uroniłaś nawet z tego powodu łzę, bo kiedy Twoje koleżanki przyciągały uwagę chłopaków, Ty pozostawałaś przez nich niezauważona. Jeśli miałaś pecha, pewnie spotkałaś się z żartami na temat swojej płaskiej klatki piersiowej czy niskiego wzrostu, co mocno zachwiało Twoim poczuciem własnej wartości… albo sprawiło, że nauczyłaś się być równie złośliwa i okrutna jak Twoi prześladowcy, nie przestając w środku cierpieć.

Mogłaś spotkać się z tym, że starsi ludzie (rodzina, nauczyciele) traktują Cię z pobłażaniem nieodpowiednim dla Twojego wieku, tak jakbyś była młodsza. Nie pozwalano Ci na wszystkie aktywności, w których uczestniczyli Twoi rówieśnicy, powierzano Ci mniej odpowiedzialne czy wymagające zadania w różnych grupach. Być może nie zdajesz sobie z tego sprawy, ale w efekcie mogło to sprawić, że rzeczywiście zachowywałaś się dość dziecinnie przez długi czas, bo nie dano Ci szansy wcześnie rozwinąć swojej niezależności.

To, że nie targały jeszcze Tobą hormony i popędy, mogło sprawić, że rozwinęłaś więcej zainteresowań niż Twoje rówieśniczki i byłaś bardziej oczytana. Później mogło to poskutkować wyższym wykształceniem (tak przynajmniej wynika ze statystyk).


 

Przedwczesne lub późne dojrzewanie a skutki zdrowotne 

 

I wczesne, i późne dojrzewanie nie pozostają bez echa dla naszego zdrowia.

  • Kobiety, które dość wcześnie zaczęły miesiączkować (przed 13 rokiem życia), są bardziej podatne na raka piersi i jajników, ze względu na dłuższą niż u innych ekspozycję na estrogen, istnieje też większe ryzyko, że zapadną na cukrzycę typu 2 oraz że w przyszłości będą otyłe. W przypadku tych, które miesiączkę dostały jeszcze wcześniej (przed 10 r.ż) zwiększa się też ryzyko astmy.
  • U kobiet, które zaczęły dojrzewać później, większa jest z kolei szansa na osteoporozę i problemy z kościami, które chronione są właśnie przez estrogen.
  • Zarówno u wcześniej, jak i później dojrzewających, zwiększa się też ryzyko nadciśnienia i problemów z sercem.
  • Jako ciekawostkę można potraktować japońskie badania, wg których kobiety, które zaczęły miesiączkować przed 12 rokiem życia, częściej rodzą dziewczynki, a te które okres dostały po 14 r.ż – chłopców. Dzieje się tak dlatego, że w organizmach tych pierwszych krąży więcej estradiolu, który przyczynia się do poronień męskich zarodków.


Wszystko, co wymieniłam powyżej, to tylko potencjalne scenariusze, które wcale nie muszą mieć miejsca. Na każdą z nas podczas dojrzewania i później działa wiele czynników, które mogą przynosić różne rezultaty. Jeśli jesteś w grupach ryzyka związanych z chorobami, dieta, sport i regularne badania na pewno sprawią, że poczujesz się bezpieczniej. A jeśli jesteś matką lub zamierzasz kiedykolwiek nią być, zapamiętaj, że Twoje wsparcie, wyrozumiałość i wrażliwość w czasie dojrzewania Twojej córki będą bezcenne. Ona może Cię potrzebować wtedy znacznie bardziej, niż będzie Ci to w stanie przekazać…


 

[toggle title=”Źródła (kliknij by rozwinąć)” toggle_content=” → Handbook of Adolescent Psychology, 3rd edition, Vol.1 Individual Bases of Adolescent Development, R. M. Lerner, L. Steinberg; → Shortand long-term consequences of early versus late physical maturation in adolescents, K. Weichold, R. K. Silbereisen, E. Schmitt – Rodermund; →The Role of Early Maturation, Perceived Popularity, and Rumors in the Emergence of Internalizing Symptoms Among Adolescent Girls, B.M. Reynolds, J. Juvonen → Normal pubertal development, Part II: Clinical aspects of puberty, B. Bordini, R.L. Rosenfield. ” state=””][/toggle]